Halk arasında “araba pili” olarak da adlandırılan araç aküsü, motorun çalıştırılması ve elektrikli donanımların beslenmesi için gerekli enerjiyi sağlar. Akü zayıfladığında veya arızalandığında araçta çeşitli çalışma ve elektrik problemleri ortaya çıkabilir. Bu belirtilerin erken fark edilmesi, aracın beklenmedik bir anda çalışmaması ve sürücünün yolda kalması riskini azaltır.
Ancak aracın geç çalışması ya da gösterge panelinde akü ışığının yanması her zaman akünün bozulduğu anlamına gelmez. Alternatör, marş motoru, bağlantı kabloları veya aracın elektrik sistemindeki başka bir sorun da benzer belirtilere yol açabilir. Kesin sonuç için akünün profesyonel cihazlarla test edilmesi gerekir.
Zayıflayan bir akünün en sık görülen belirtisi, motorun geç çalışmasıdır. Kontak çevrildiğinde marş motoru normalden daha yavaş dönüyor veya araç birkaç denemeden sonra çalışıyorsa akü yeterli marş gücünü sağlayamıyor olabilir.
Bu sorun özellikle sabahın ilk saatlerinde ve soğuk havalarda daha belirgin hâle gelebilir. Aküde depolanan enerji azaldıkça motoru ilk hareket için gereken hızda çevirmek zorlaşır.
Kontak çevrildiğinde motor çalışmıyor ve yalnızca art arda tıklama sesi duyuluyorsa aküde marş motorunu çalıştıracak kadar enerji kalmamış olabilir. Tek bir tık sesi ise akünün yanı sıra marş motoru veya elektrik bağlantılarıyla ilgili bir soruna da işaret edebilir.
Böyle bir durumda yalnızca akü takviyesi yapmak geçici bir çözüm sağlayabilir. Sorunun tekrar etmemesi için akü, bağlantılar ve şarj sistemi kontrol edilmelidir.
Akünün performansı düştüğünde farlar, iç aydınlatmalar ve gösterge panelindeki ışıklar normalden daha sönük görünebilir. Motor çalıştırılırken ışıkların belirgin şekilde azalması da akünün zorlandığını gösterebilir.
Motor çalıştıktan sonra farlarda devam eden dalgalanma ise alternatör veya aracın şarj sistemiyle ilgili bir problemden kaynaklanabilir.
Camların yavaş açılıp kapanması, merkezi kilidin geç tepki vermesi, multimedya sisteminin kendiliğinden kapanması veya farklı elektronik donanımların düzensiz çalışması akünün zayıfladığını gösterebilir.
Yeni nesil araçlarda çok sayıda elektronik sistem bulunduğu için düşük akü voltajı, birbiriyle ilgisiz görünen çeşitli uyarıların ekranda belirmesine de neden olabilir.
Gösterge panelindeki kırmızı akü simgesi, çoğu zaman doğrudan akü arızası olarak yorumlanır. Oysa bu ışık genellikle aracın şarj sisteminde bir problem bulunduğunu bildirir.
Akü uyarı ışığının yanmasına şu sorunlar neden olabilir:
Alternatörün yeterli elektrik üretmemesi
Alternatör kayışının gevşemesi veya kopması
Akü bağlantılarının gevşemesi
Kutup başlarının oksitlenmesi
Akü kablolarının hasar görmesi
Akünün şarj kabul etmemesi
Kontak açıldığında bu lambanın kısa süreli yanması normaldir. Motor çalıştıktan sonra sönmemesi veya seyir sırasında yanması durumunda araç en kısa sürede kontrol ettirilmelidir.
Bir defaya mahsus yaşanan akü boşalması; farların açık unutulması, aracın uzun süre kullanılmaması veya elektrikli bir donanımın çalışır durumda bırakılması nedeniyle oluşabilir. Ancak araç sık sık takviye ile çalıştırılmak zorunda kalıyorsa kalıcı bir problem bulunabilir.
Akü şarj tutmuyor, alternatör yeterli şarj üretmiyor veya araç park hâlindeyken bir sistem elektrik tüketiyor olabilir. Tekrarlanan akü boşalmalarında sorunun kaynağı belirlenmeden yalnızca takviye yapılması yeterli değildir.
Akü kutusunun yanlarında veya üst bölümünde oluşan şişme ciddi bir sorundur. Aşırı sıcaklık, fazla şarj veya akü içerisindeki kimyasal bozulma kutunun biçimini değiştirebilir.
Şişmiş, çatlamış veya sızıntı yapan bir akü kullanılmaya devam edilmemelidir. Aküye çıplak elle temas edilmemeli ve güvenli biçimde değiştirilmesi için uzman desteği alınmalıdır.
Akü kutup başlarının çevresinde oluşan beyaz, yeşilimsi veya mavi renkli kalıntılar bağlantının zayıflamasına neden olabilir. Elektrik iletimi bozulduğunda araç geç çalışabilir veya hiç çalışmayabilir.
Oksitlenmenin temizlenmesi bazı durumlarda sorunu çözebilir. Ancak yoğun oksitlenme, sızıntı veya bağlantı hasarı bulunuyorsa akünün ve kabloların ayrıntılı biçimde kontrol edilmesi gerekir.
Akünün bulunduğu bölümden çürük yumurtaya benzeyen keskin bir koku gelmesi, akü içerisinde gaz oluştuğuna veya sızıntı bulunduğuna işaret edebilir. Bu durum tehlikeli olabileceği için motor bölmesinde kıvılcım oluşturabilecek işlemler yapılmamalıdır.
Araç güvenli bir yerde durdurulmalı ve akü profesyonel olarak kontrol edilmelidir.
Start-Stop sistemli araçlarda akü performansı belirli bir seviyenin altına düştüğünde sistem kendisini geçici olarak devre dışı bırakabilir. Motorun trafik ışıklarında otomatik olarak durmaması, akünün şarj seviyesinin veya kapasitesinin azaldığını gösterebilir.
Ancak Start-Stop sisteminin devreye girmemesi; motor sıcaklığı, klima kullanımı ve dış hava sıcaklığı gibi farklı çalışma koşullarından da kaynaklanabilir. Bu nedenle akünün test edilmeden değiştirilmesi doğru değildir.
Araç akülerinin kullanım ömrü; ürün kalitesine, hava şartlarına, sürüş alışkanlıklarına ve aracın elektrik tüketimine göre değişir. Sürekli kısa mesafelerde kullanılan, uzun süre park hâlinde kalan veya çok sayıda elektronik donanıma sahip araçlarda akü daha hızlı yıpranabilir.
Akü birkaç yıldır kullanılıyorsa, herhangi bir belirti görülmese bile belirli aralıklarla test edilmesi faydalıdır. Yalnızca üretim tarihine bakılarak akünün sağlam veya arızalı olduğuna karar verilemez.
Akünün kullanım ömrünü desteklemek ve beklenmedik sorunları azaltmak için şu önlemler alınabilir:
Araç uzun süre kullanılmadan bırakılmamalıdır.
Motor çalışmıyorken farlar ve elektrikli donanımlar açık tutulmamalıdır.
Akü kutup başları ve bağlantıları düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Araç sürekli çok kısa mesafelerde kullanılmamalıdır.
Şarj sistemi belirli aralıklarla test edilmelidir.
Aracın özelliklerine uygun kapasite ve teknolojide akü kullanılmalıdır.
Start-Stop araçlara uygun AGM
Start-Stop özellikli araçlarda uygun AGM veya EFB akü tercih edilmelidir.
Aracınızda arızalı akü belirtilerinden birini fark ettiyseniz akünün tamamen boşalmasını beklemeyin. Yakup Akü Dünyası, Aydın’da ücretsiz akü kontrolü, akü testi ve araca uygun akü değişimi hizmetleri sunmaktadır.
Yapılan ölçümlerle akünün voltajı, şarj seviyesi ve marş gücü değerlendirilir. Sorunun aküden değil, bağlantılardan veya aracın şarj sisteminden kaynaklanması ihtimali de kontrol edilir. Akünün değiştirilmesi gerekiyorsa aracın marka, model, motor ve enerji ihtiyacına uygun ürün belirlenir.